Ga naar de inhoud
Duif-Shutterstock

RAALTE VOOR
VRIJHEID

Doe mee! We zoeken samenwerking met iedereen in de gemeente Raalte.

mantha

Vliegtuigcrash bij Nieuw Heeten – 28 mei 1943

Handley Page Halifax Mk II – 158 Squadron RAF

In de vroege ochtend van 28 mei 1943, om 01:37 uur, stortte een Handley Page Halifax Mk II (registratie HR775) neer bij de Okkenbroekstraat, tussen Nieuw Heeten en Okkenbroek (gemeente Raalte). Het toestel maakte deel uit van het 158 Squadron RAF en was opgestegen vanaf RAF Lissett in Engeland, met als doel een bombardementsmissie op Essen.

Het toestel werd in de lucht onderschept en neergeschoten door een Duitse nachtjager, bestuurd door Leutnant Hans-Heinz Augenstein van de 7./NJG 1. Hij vloog een Messerschmitt Bf 110 G-4 vanaf vliegveld Twente. De Halifax werd fataal getroffen en crashte in het buitengebied van Raalte.

Alle zeven bemanningsleden kwamen om het leven. Ze liggen begraven op de Algemene Begraafplaats in Raalte, waar ze nog altijd worden herdacht.

De bemanning:

  • F/Sgt William Hubert Wyatt (RCAF) – piloot
  • Sgt William John Erdbeer (RAFVR) – boordwerktuigkundige
  • Sgt John Leonard Atha (RAFVR) – navigator
  • Sgt Reginald Arthur Tilbury (RAFVR) – navigator
  • Sgt George Henderson (RAFVR) – marconist
  • Sgt Rene Real Mantha (RCAF) – boordschutter
  • Sgt John Simmons (RAFVR) – staartschutter

Zij stierven in de strijd voor de bevrijding van Europa. Hun opoffering wordt blijvend herinnerd, ook tijdens de herdenkingsdag Trails of Hope op 20 juni.

📍 Locatie crash: Okkenbroekstraat, Nieuw Heeten (Raalte)
📅 Datum en tijd: 28 mei 1943, 01:37 uur

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Nog maar een maand operationeel

De mannen waren nog maar een kleine maand opgenomen in het 158 squadron toen dit gebeurde. Ze waren op 22 april op Lissett gearriveerd, en daarvoor rondden ze hun opleiding af bij de 1658 HCU (Heavy Conversion Unit – omscholingseenheid ter voorbereiding van het vliegen met zware vliegtuigen).Vanaf de indeling bij het 58 squadron nam dit team deel aan acht vluchten, de fatale vlucht van 27/28 mei 1943 meegerekend: op 27 april 1943 mijnen leggen; op 30 april 1943 Essen; op 4 mei 1943 Dortmund; op 12 mei 1943 Essen; op 13 mei 1943 Bochum; op 23 mei 1943 Dortmund; op 25 mei 1943 Düsseldorf; op 28 mei 1943 Essen.

Sergeant George Henderson kwam op 16-jarige leeftijd bij de RAF, en kreeg zijn opleiding te Blackpool.Volgens de familie was bekend dat hij getraind werd voor speciale vluchten van grote omvang. Maar alles was zo geheim dat de betrokkenen pas iets over het doel te horen kregen op de avond van vertrek. Zijn familie was niet bekend met zijn laatste standplaats. Uit andere bronnen bleek dat dat de basis Lissett was. De foto van George Henderson is gemaakt tijdens zijn laatste verlofperiode.

(uit het boek Raalte in Oorlogstijd ’40-’45)

Foto’s van de graven op de begraafplaats Westdorp

Sergeant John Leonard Atha (Registratie-nummer 1436421), navigator. (Eigen foto)

Sergeant William John Erdbeer (Registratienummer: 1037117), boordwerktuigkundige,
overleed op 22-jarige leeftijd. Zijn ouders zijn de heer en mevrouw Henry William en Minnie Linda Erdbeer uit Horninglow, Burton-on-Trent.
(Eigen foto)

Sergeant George Henderson (Registratienummer 1294468), radio-telegrafist. (Eigen foto)

Sergeant John Simmons (Registratienummer 1334759), boordschutter. Zijn ouders zijn de heer en
mevrouw George en Edith Daisy Simmons uit Early, Reading, Berkshire.
(Eigen foto)

Sergeant Reginald Arthur Tilbury (Registratienummer 1337416), navigator. (Eigen foto)

Flight Sergeant William Hubert Wyatt (Registratienummer R/99557), piloot, was Canadees en
behoorde tot de Royal Canadian Air Force (RCAF). Hij overleed op de leeftijd van 21 jaar, en is de zoon van Ernest E. en Clara Wyatt uit London, Ontario, Canada
. (Eigen foto)

Sergeant Rene Real Mantha (Registratienummer R/151473), boordschutter, was ook Canadees en lid van de RCAF. Hij overleed op 19-jarige leeftijd. Zijn ouders zijn Joseph Wilfred Mantha uit North Bay, Ontario, Canada. (Eigen foto)

Bronnen:

h03i a Bemanning

Vliegtuigcrash bij Broekland – 24 mei 1943

De bemanning van het vliegtuig dat bij Broekland verongelukte. (Richard Woolderink)

Handley Page Halifax Mk V – 76 Squadron RAF

In de vroege ochtend van 24 mei 1943 werd een Handley Page Halifax Mk V (registratie DK169) van het 76 Squadron RAF neergeschoten bij Broekland, net buiten Raalte. Het toestel was die avond om 22:30 uur opgestegen vanaf RAF Linton-on-Ouse voor een bombardementsmissie op Dortmund.

Tijdens de missie werd het toestel eerst geraakt door luchtafweergeschut en daarna neergeschoten door een Duitse nachtjager, bestuurd door Leutnant Hans-Heinz Augenstein van de 7./NJG 1. Hij vloog een Messerschmitt Bf 110 G-4 vanaf vliegveld Twente. Het toestel stortte neer aan de Broeklanderdijk.

De bemanning:

Omgekomen:

  • F/O John Wallace Coleman (RAFVR) – boordschutter
  • F/Sgt Henry Arthur Crouse (RCAF) – staartschutter

Krijgsgevangen gemaakt:

  • Sgt Clifford Harold Cousins (RAF) – piloot
  • Sgt John Parr (RAF) – boordwerktuigkundige
  • P/O Arthur William Leon Pruce (RAF) – navigator
  • Sgt Joseph Francis Hughes (RAF) – bommenrichter
  • Sgt Arthur George Dale (RAF) – marconist

Twee van de zeven bemanningsleden overleefden de crash niet en kwamen om in de strijd voor onze vrijheid. De andere vijf werden krijgsgevangen genomen en afgevoerd naar kampen in Duitsland.

📍 Locatie crash: Broeklanderdijk, Broekland (bij Raalte)
📅 Datum en tijd: 24 mei 1943, 02:39 uur

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Terug op de onheilsplek

In 1984 keerde sergeant Joe Hughes terug naar Raalte om de Broeklanderdijk te bezoeken. Dat was de plaats waar zijn toestel neerkwam in 1943. Hughes had al eerder een bezoek aan de graven van zijn vrienden gebracht. Maar hij kon nooit de exacte plaats vinden waar het vliegtuig verongelukt was. Zijn broer vond in 1984 het boek “To see the dawn breaking”, geschreven door W.R. Chorley. In dat boek stonden alle acties beschreven van het 76 squadron. Aan de hand van de index kon Hughes nagaan dat het toestel in de buurt van Broekland neergestort was. Die vondst zette Joe Hughes er in juli 1984 toe aan nogmaals Raalte en Broekland te bezoeken. Samen met zijn vrouw Mary, dochter Mary en kleinzoon Joe, bezocht hij de onheilspiek aan de Broeklanderdijk, midden in het weiland van de familie Wolfkamp-Temmink. Daarbij waren ook enkele leden van de familie Temmink aanwezig, die in 1943 op de nabijgelegen boerderij woonden.

Flying Officer John W. Coleman (Richard Woolderink)

(uit het boek Raalte in Oorlogstijd ’40-’45)

Foto’s van de graven op de begraafplaats Westdorp

J.W. Coleman – 26 jaar. (Eigen foto)

H.A. Crouse (eigen foto)

Bronnen:

h03h b Boordschutters

Vliegtuigcrash bij Nieuw Heeten – 30 maart 1943

De groep boordschutters in opleiding, waartoe ook Thomas Fazakerley behoorde. Hij is de eerste van links op de tweede rij.

Avro Lancaster Mk III – 49 Squadron RAF

In de vroege ochtend van 30 maart 1943 stortte een Avro Lancaster Mk III (registratie ED435) neer bij Nieuw Heeten, ten zuidoosten van Raalte. Het toestel maakte deel uit van het Britse 49 Squadron RAF en was opgestegen vanaf RAF Fiskerton voor een bombardementsmissie op Berlijn.

Tijdens de terugvlucht werd het vliegtuig onderschept en neergeschoten door een Duitse nachtjager, bestuurd door Hauptmann Herbert Lütje van het 8./NJG 1, die opereerde vanaf vliegveld Twente. De Lancaster werd geraakt en crashte om 04:28 uur.

De bemanning:

Omgekomen:

  • WO II Frank Arthur McNutt (RCAF) – marconist/boordschutter
  • Sgt Thomas Fazakerley (RAF) – boordschutter
  • Sgt James Robertson (RAFVR) – staartschutter

Krijgsgevangen gemaakt:

  • Sgt David Wilson Fyffe (RAF) – piloot
  • Sgt Ernest Roy McCracken (RAF) – boordwerktuigkundige
  • Plt Off Arthur Tedder Longford Cullum (RCAF) – navigator
  • Sgt Robert Charles Link (RAF) – bommenrichter

De drie gesneuvelde bemanningsleden liggen begraven op de Algemene Begraafplaats in Raalte. De overlevenden brachten de rest van de oorlog door in krijgsgevangenschap.

📍 Locatie crash: Nieuw Heeten, Overijssel
📅 Datum en tijd: 30 maart 1943, 04:28 uur

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Sergeant Thomas Fazakerley

‘Een van de slachtoffers van de Avro Lancaster was sergeant Thomas Fazakerley. Hij verongelukte op 23-jarige leeftijd. Thomas ging al voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bij de Royal Air Force. Hij was toen iets ouder dan 17 jaar. Zijn dienst bij de RAF begon bij de luchtversperringballonnen, die rondom Londen waren opgelaten. Later ging hij naar Bomber Command, het onderdeel van de RAF waaronder de bommenwerpers vielen. Hij nam deel aan de 91e cursus voor boordschutters en behoorde tot groep vijftien van die opleiding. Ook kreeg Fazakerley een opleiding voor waarnemer. Deze trainingen rondde hij omstreeks kerstmis 1942 af. Op de luchtmachtbasis Lincoln vloog hij in Lancasters, later stationeerde de RAF hem op de basis Fiskenton & Scampton. Voordat Thomas Fazakerley meeging met bombardementsvluchten ging hij nog eenmaal thuis op bezoek. Het was de laatste keer dat zijn moeder, die op dat ogenblik al weduwe was, en zijn zus en broer hem zagen. Vanaf begin januari 1943 tot aan zijn dood te Raalte vloog hij ongeveer 17 bombardementsvluchten, de meeste op Berlijn.’ (Uit: Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink)

Foto’s van de graven op de begraafplaats in Raalte

Warrant Officer Class II Frank Arthur McNutt (23 jaar)

Sergeant Thomas Fazakerley (23 jaar)

Sergeant James Robertson

Bronnen:

Terugblik Herdenkingsdag 20 juni 2026

Terugblik herdenking 20 juni 2026

Op zaterdag 20 juni stonden we in Raalte en Schoonheten stil bij de 47 geallieerde vliegers. Met een herdenking op de begraafplaats, een bijeenkomst in het gemeentehuis, een dienst in de basiliek en de onthulling van een herinneringsplaquette in Schoonheten, kijken we terug op een bijzondere en waardevolle dag.

Wij danken iedereen die hierbij aanwezig was en heeft bijgedragen aan deze mooie en respectvolle herdenking.

Foto’s verschijnen binnenkort op de site. Bekijk ook onze Facebook-pagina voor andere fotoreportages.  +

Geslaagde Vrijheidslunch in Raalte:
vrijheid kent vele gezichten

In de Plaskerk kwamen op 5 mei een grote groep mensen samen voor de Vrijheidslunch. Verhalen van oorlog, verlies en hoop lieten zien dat vrijheid geen eenduidig begrip is.

Op Bevrijdingsdag stond de Plaskerk in Raalte in het teken van ontmoeting en herdenking. Tijdens de Vrijheidslunch deelden deelnemers hun persoonlijke verhalen, vaak met wortels in de oorlog. Wat bedoeld was als een gezamenlijke viering van vrijheid, bleek vooral een moment van reflectie: wat betekent vrijheid eigenlijk, en voor wie?

Geen vrijheid na terugkeer

Barbara Jansen herinnerde zich de verhalen over David Lutraan, een goede vriend van haar opa. David was de enige Joodse inwoner van Raalte die de vernietigingskampen overleefde. Maar zijn terugkeer bracht hem geen bevrijding. Zijn huis bleek bewoond door anderen, zijn meubels herkende hij bij dorpsgenoten, en in zijn hoofd bleef een lijst spoken van plaatsgenoten die het niet hadden overleefd. De littekens van appel staan bij -33 graden en het eten van gras uit pure honger waren blijvend.

Een vluchtroute vol herinneringen

Sara Sonépouse vertelde hoe haar familie dankzij een beschieting aan deportatie ontsnapte. Via Wijhe, de Boerhaar en Broekland kwamen ze terecht in Raalte, waar de families Jansen en Van Noorel hen hielpen onderduiken. Toch overleefde niet iedereen: op een oude familiefoto staan kruisjes bij de namen van dierbaren die werden vermoord. Als onderdeel van haar traumaverwerking liep Sara onlangs in de vrieskou dezelfde vluchtroute als haar familie in 1945. Toch blijft de vraag knagen: “Mag ik er als Joodse vrouw wel echt zijn?” Haar kind moet in Amsterdam naar school onder begeleiding van marechaussees, en herkenbaar Joods zijn in de stad is niet zonder risico’s.

Vrijheid door vertrouwen

Steffi Wiesmann, geboren in Duitsland en sinds haar twintigste woonachtig in Nederland, gaf een ander perspectief. Ze sprak over de kracht van vertrouwen, hoop, moed en het geloof in een hoger doel. Volgens haar zijn dit de waarden die vooruitgang brengen — in tegenstelling tot angst en trauma, die juist blokkades opwerpen.

Verzetsdaden in herinnering

Paul Tielbeek bracht een eerbetoon aan alle verzetsmensen uit Raalte/Salland. Hij vertelde hoe zij niet alleen hun stem lieten horen, maar ook daadwerkelijk in actie kwamen voor de vrijheid van anderen.

Poëzie, muziek en het Bevrijdingsvuur

Leerlingen van het Carmel College Salland — Judith Eektimmerman, Esma Girisken en Nancy Snijders — droegen indringende gedichten voor. Docent Sanne Holterman zorgde voor muzikale intermezzo’s. Het Nationale Bevrijdingsvuur werd door AV Salland binnengebracht en symbolisch ontstoken. Burgemeester Rob Zuidema opende met een toespraak de bijeenkomst.

Verbonden door geschiedenis

Voorzitter Mariëlle Schrijver-Booijink vertelde geraakt te zijn door het verhaal van Sara Sonépouse. Later ontdekte ze dat haar eigen familie betrokken was bij het onderbrengen van Sara’s familie tijdens de oorlog.

De lunch eindigde in verbondenheid. Nazaten van o.a. verzetsstrijders Jan Rekers, Herman Lugtenberg, fam. Velderman, Aa, Tielbeek, Hoogeland en Nijboer ontmoetten elkaar opnieuw en wisselden verhalen en herinneringen uit. De Vrijheidslunch werd zo niet alleen een moment van herdenking, maar ook van nieuwe verbindingen.

In deze opzet nooit eerder vertoond in Raalte. Het was een gedenkwaardige, waardevolle en unieke samenkomst van familieleden van slachtoffers, burgers die onderduikers schuilplekken boden, Raalte verzetsmensen en vele anderen die hun diensten bewezen in de WOII , georganiseerd door Raalte voor Vrijheid.


Bron: Paul Albers Photography

Zie voor live verslag Vrijheidslunch 5 mei Raalte onderstaande link ( vrij beschikbaar voor uitzending ).
https://kerkdienstgemist.nl/stations/250/events/recording/174643560000250

RAALTE VIERT 80 JAAR VRIJHEID MET GROTE HERDENKING, ACTIVITEITEN EN FE STIVITEITEN

dit kunstwerk is te zien in de Plaskerk van 11 april t/m 9 mei
Kunstwerk met als thema ‘bevrijding’ door Els van der Scheer uit Nieuw Heeten. Te zien in de Plaskerk van 11 april t/m 9 mei.

RAALTE – Tachtig jaar na de bevrijding van Raalte in april 1945 viert de gemeente dit historische moment met een grootse herdenking en een uitgebreid programma. Van 11 april tot en met 9 mei staat Raalte in het teken van 80 jaar vrijheid. Jong en oud, uit alle kernen, worden uitgenodigd om samen stil te staan bij het verleden en de vrijheid van vandaag te vieren.

 Door de coronapandemie konden de geplande festiviteiten vijf jaar geleden helaas niet doorgaan. “Het voelde alsof we een belangrijk moment voorbij hebben moeten laten gaan,” zegt bestuurslid Arjan Wijnberg van de Stichting Raalte Voor Vrijheid. “Daarom vinden we het extra belangrijk om dit nu op grootse wijze te herdenken en vieren. Vrijheid is geen vanzelfsprekendheid, en we mogen dit moment niet ongemerkt voorbij laten gaan.” De onzekerheid van vrijheid, die voor ons vanzelfsprekend is, is bij velen onzeker.

Herdenken en vieren in historische sfeer / Herinnering kent geen einde

De feestelijke start vindt plaats op 11 april met een vrijheidsconcert in de Plaskerk. Een meterslange fototentoonstelling, samengesteld uit historische beelden van de oorlogsjaren, vormt het decor. Deze tentoonstelling is te zien in de Plaskerk en op het plein tussen de Plaskerk en het Annahuis. Bij de bibliotheek zal er een Mensenbieb georganiseerd worden. Speciaal ontworpen vrijheidsvlaggen zullen in de straten en het centrum van Raalte wapperen. Ook verschillende lezingen, voordrachten en exposities volgen. 

Wij willen ook een oproep doen aan alle scholen in Raalte om rond dit thema activiteiten te organiseren. Denk aan bijvoorbeeld gedichten, tekeningen, voordrachten, toneelstukken, muziekoptredens of activiteiten rondom het thema vrijheid, stilstaan bij de waarde van vrijheid en het vieren van de vrijheid. Suggesties en ideeën zijn van harte welkom, meld u zich bij de organisatie. 

Inwoners kunnen bovendien zelf bijdragen door jubileumvlag te bestellen en uit te hangen. “Laten we samen de gemeente versieren om onze vrijheid zichtbaar te maken,” roept de organisatie op. Deze vlaggen zijn te bestellen bij Salland Reclame of via de site van Raalte voor Vrijheid. 

Doe mee en vier de vrijheid!

De organisatie roept inwoners op om bij te dragen, bijvoorbeeld door historische foto’s, verhalen of materialen te delen. Dit kunnen ze doen door contact op te nemen met Jos Segbers via mail jossegbers@home.nl of telefonisch 0572-356701.

Ook jongeren worden uitgenodigd om met eigen initiatieven aan te sluiten bij de festiviteiten. Wil je meedoen meld je dan aan via onze website www.raaltevoorvrijheid.nl

We doen een oproep aan inwoners van Raalte om vanaf 11 april tot en met 5 mei de speciaal ontwerpen ‘Raalte voor Vrijheid’-vlag aan de huisgevel te hangen. We willen hiermee gezamenlijk eenheid en verbondenheid voor vrede en vrijheid uitstralen. De onzekerheid van vrijheid, die voor ons vanzelfsprekend is, is voor vrede immers onzeker. Laten we het gevoel van verbondenheid met elkaar delen.

De vlaggen zijn te koop a €24,95/ stuk bij Salland Reclame (www.sallandreclame.nl) en Albert Heijn Raalte.

“80 jaar vrijheid is een mijlpaal voor ons allemaal,” besluit Arjan Wijnberg. “Samen maken we er een onvergetelijk moment van, dat de geschiedenis van Raalte verrijkt en de kracht van onze gemeenschap laat zien. We willen eenheid, verbodenheid en samenwerking met elkaar uitstralen”. De onzekerheid van vrijheid is bij velen nog steeds onzeker. Laten we daarom in deze roerige tijden elkaar de hand toereiken en naast elkaar gaan staan.

Inmiddels is er een speciale website met een overzicht van alle activiteiten in Raalte op dit moment. Wij roepen dan ook de gemeente dorpen op om hun initiatieven met ons te delen zodat deze ook op de website zichtbaar zijn. Het overzicht op de website zorgt dat inwoners en belangstellenden in één oogopslag kunnen zien welke activiteiten plaatsvinden. 

Meer informatie over het programma en hoe u kunt bijdragen, is te vinden op de website; www.raaltevoorvrijheid.nl.
facebook.com/raaltevoorvrijheid
info@raaltevoorvrijheid.nl
0572-366127 (bereikbaar tijdens kantooruren)


Programma.

De oorlog van 40-45 eindigde voor die eerste groep op 11 april ergens in de namiddag. De eerste Canadese eenheden arriveerden in het centrum van Raalte dorp. En dat moment was het meest logische ijkpunt om te stellen dat Raalte dorp bevrijd was. Al had er wellicht nog een Duitser ergens aan de rand de Raalte gezeten het moment van het arriveren van de eerste bevrijders zie ik om praktische redenen als het moment van die bevrijding. De tweede groep die ik sprak die vierde naar mijn gevoel die bevrijding niet. In elk geval heel anders. In veel gevallen was zelfs het lot van de vermisten nog niet eens bekend. Kon men iets vieren of moesten zij rouwen?

Terugblik herdenking 20 juni 2026
Op zaterdag 20 juni stonden we in Raalte en Schoonheten stil bij de 47 geallieerde vliegers. Met een herdenking op de begraafplaats, een bijeenkomst in het gemeentehuis, een dienst in de basiliek en de…
Contact

Zoek je contact met ons?
Dan is het het makkelijkst om een mailtje te sturen.
Wij komen dan snel bij je terug met een passend antwoord.

MAIL ONS: info@raaltevoorvrijheid.nl
Of bel 0572-366 127