Commemoration and Exhibition Opening   Friday 20 June 2025 |  Pauluskerk, Raalte

Organised by Raalte Foundation for Freedom in cooperation with the Polish Institute of National Remembrance (IPN)

On 20 June 2025, we cordially invite you to the opening of the international exhibition Trails of Hope. The Odyssey of Freedom.

This impressive exhibition tells the story of Polish soldiers and civilians during World War II and their fight for freedom. Previously on display in London, New York and Johannesburg, and now in Raalte to highlight the importance of freedom and solidarity.

We reflect on the role of the OSS (Office of Strategic Services) and the resistance, along with Arnhem Postal History’s False Hope and Lasting Thanks exhibition. We commemorate the crash of the Polish Wellington Z8339 near Raalte on June 20, 1942, in which four airmen lost their lives. These four Polish airmen are buried, along with 23 other Allied airmen, at Raalte Cemetery. We remember all 50 Allied airmen who fell in the area.

Special speakers and participants from the Netherlands, Poland, Belgium and the United States, including representatives of the OSS Society, Arnhem Postal History, the Polish delegation and relatives of veterans and resistance participants, join us in reflecting on resistance, international solidarity and the sacrifices of our liberators.

 Summary Programme:

• Morning programme (start 10:30): Lectures and remembrances with: Frank van Riet (historian), Barbara Jansen, Coen Hilbrink, Peter Rekers and Paul Tielbeek (children of local resistance fighters), Wim Hoogeland (on the Wellington Z8339, which crashed near Raalte on 20 June 1942) • Afterwards, we leave for the Raalte cemetery
• Commemoration ceremony incl. wreath laying at the cemetery (start 12:15) followed by lunch at Paulus Church – Fly Past by Royal Netherlands Air Force Historical Flight.
• Afternoon programme (start 14:00):
  • Film screening: Fighting for Poland, Dying for Others by filmmaker Bart Verstockt
  • Presentation by Tim Gale (Arnhem Postal History)Talk and film by Paula Doyle (OSS Society)
  • Remarks by the Podgórski family (children of a Polish liberator)
  • Introduction of the Trails of Hope exhibition by a representative of IPN
  • Official opening with various speakers, including local and international guests
  • Informal opening and discussion

Location:

20 June 2025
Pauluskerk (formerly St. Paul’s Church) Westdorpstraat 122 Raalte, Netherlands

Start times:
10:30 Start of morning programme (walk-in from 10:00)
12:15 Commemoration cemetery followed by lunch in Pauluskerk
14:00 Start afternoon programme (walk-in from 13:30)
16:00 End of programme and discussion

We cordially invite you to join us in honouring the legacy of those who fought for our freedom and to reflect on the lasting significance of their sacrifices.

Due to the lunch, please register at https://tinyurl.com/toh-20jun

More information and contact: info@raaltevoorvrijheid.nl

Exhibitions (on view from 20 June – 11 July 2025):

• Trails of Hope – The Odyssey of Freedom (collaboration with IPN)
• Arnhem Postal History – False Hope and Lasting Thanks
• War in Salland – OSS operations and resistance movements
• Raalte in wartime 1940-1945 – Banners from Richard Woolderink’s book
• De years 1940-1945 in Raalte – photo and document exhibition from Jos Segbers
• Outdoor exhibition: War in Salland around Pauluskerk

Trailer Fighting for others dying for Poland

Op de uitgelichte foto: Handley Page Halifax, mk III, de opvolger van het type dat bij Luttenberg crashte (Wikipedia)

Handley Page Halifax Mk II – 1652 Conversion Unit RAF

In aanloop naar de herdenkingsdag op 20 juni staan we stil bij de vliegtuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in en rond Raalte zijn neergestort. Vandaag het tweede verhaal.

Op 26 juni 1942, om 02:09 uur, stortte een Handley Page Halifax Mk II neer ten noorden van Luttenberg. Het toestel met registratie V9993 maakte deel uit van 1652 Conversion Unit van de Royal Air Force (RAF) en was opgestegen vanaf RAF Marston Moor in het Verenigd Koninkrijk.

De bemanning nam deel aan de derde zogeheten “millenium-bommenwerpers-raid”, ditmaal gericht op Bremen. Duizend bommenwerpers namen deel aan dit bombardement.

Tijdens de terugweg werd het toestel onderschept en neergeschoten door Oberleutnant Fritz Carstens van het 7./NJG 1, die met een Messerschmitt Bf 110 opsteeg vanaf vliegveld Twente.

De bemanning:

Omgekomen:

• Fg Off Kenneth Derek Whisken DFC (piloot) – begraven op de algemene begraafplaats in Dalfsen
• Flt Sgt Ian Reay Watson (RCAF) (lucht-schutter) – begraven op de algemene begraafplaats in Raalte

Krijgsgevangen gemaakt:

• Flt Sgt H.F. Spratt (RCAF) – Stalag 344, Lamsdorf
• Sgt V.A. Martin – Stalag Luft 4
• Plt Off W.H. Andrews (RCAF) – Stalag 344
• Fg Off D.B.E. McKenzie (RCAF) – Stalag 344
• Sgt R.W. Wagstaff (RCAF) – Stalag Luft 3

Zeven geallieerde bevrijders. Twee van hen overleefden niet. De vijf anderen brachten de rest van de oorlog door in Duitse krijgsgevangenschap.

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

📍 Locatie crash: 1,5 km ten noorden van Luttenberg
📅 Datum en tijd: 26 juni 1942, 02:09 uur

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Bombardement was propagandastunt

Een fragment uit ‘Raalte in oorlogstijd ’40-’45’ van Richard Woolderink:

De Engelsen wilden de Duitsers laten merken hoe krachtig ze waren. Daarom formeerden ze groepen van ongeveer 1.000 vliegtuigen, die massaal bombardementen op Duitse steden uitvoerden.

Het was meer een propagandastunt om dit soort vluchten op te zetten. Dat blijkt ook wel, want de Halifax die te Luttenberg neerstortte, maakte deel uit van een omscholingseenheid.

De bemanning was nog niet eens voldoende getraind om dit vliegtuig goed in de hand te hebben. De propagandastunt kostte in dit geval twee vliegers het leven. Zoals gemeld schoot een jachtvliegtuig van dezelfde eenheid die ook het Poolse vliegtuig omlaag haalde deze Halifax neer.

Dat was op de terugweg van het bombardement op Bremen, het doel van deze nacht.

From the Montreal Star. (Submitted for the project Operation Picture Me)

Foto’s van het graf op de begraafplaats Westdorp, Raalte.

F/Sgt Ian Ray Watson (20 jaar oud – overleden 26 juni 1942, Raalte). (Eigen foto).oto).

Bronnen:

• Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink
• Aviation Safety Network
• Virtual Memorial Canada

Op de uitgelichte foto:
Van links naar rechts: Ardelli, Jankiewicz, Swiderski en Madejczyk, en helemaal rechts Gusowski, voor hun toestel. De twee andere mannen behoorden waarschijnlijk tot het onderhoudspersoneel. (Richard Woolderink)

Vickers Wellington Mk II – 305 (Ziemi Wielkopolskiej) Squadron RAF

In aanloop naar de herdenkingsdag op 20 juni staan we stil bij de vliegtuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in en rond Raalte zijn neergestort. Vandaag het verhaal van de Vickers Wellington Mk II (registratie Z8339) van het Poolse 305 Squadron van de RAF. Het was het eerste vliegtuig dat crashte in de omgeving van Raalte.

In de vroege ochtend van 20 juni 1942, om 02:32 uur, stortte een Brits militair vliegtuig neer bij de Portlanderdijk in Heeten. Het ging om een Vickers Wellington Mk II (registratienummer Z8339) van het Poolse 305 Squadron van de Royal Air Force (RAF). Het toestel was die nacht om 23:40 uur opgestegen vanaf RAF Lindholme in Engeland, met als doelwit de havenstad Emden in Duitsland.

Op de terugweg werd het vliegtuig onderschept en neergeschoten door een Duitse nachtjager, gevlogen door Oberleutnant Herbert Lütje en Unteroffizier August Bogumil, die vanaf Twente opereerden met een Messerschmitt Bf 110 F-4.

De bemanning:

Vier van de vijf bemanningsleden overleefden de crash niet. Zij vonden hun laatste rustplaats op de Algemene Begraafplaats in Raalte. Eén bemanningslid overleefde de crash en werd krijgsgevangene in Stalag Luft 3.

• Sgt Alojyz Pawel Gusowski (piloot)
• Fg Off Henryk Aleksander Jankiewicz (navigator)
• Sgt Kazimierz Jan Ardelli (marconist)
• Sgt Marian Swiderski (boordschutter)
• Flt Lt Stefan Boleslaw Madejczyk (marconist/boordschutter – krijgsgevangene)

Zij vlogen onder de vlag van de Poolse strijdkrachten in ballingschap, binnen de Britse luchtmacht.

📍 Locatie crash: Portlanderdijk, Heeten
📅 Datum en tijd: 20 juni 1942, 02:32 uur

Een Vickers Wellington, het type toestel waarin de Polen vlogen die bij Raalte verongelukten. (Richard Woolderink)

Bezoek van Stefan Madejczyk aan Raalte

De enige overlevende van deze crash is nog regelmatig teruggekeerd naar Raalte. Ook nabestaanden van de andere bemanningsleden keerden terug naar Raalte. Een fragment uit ‘Raalte in Oorlogstijd ’40-’45’, van Richard Woolderink:

‘Op 17 oktober 1976 bracht Stefan Madecjzyk samen met zijn vrouw, en in gezelschap van de heer en mevrouw Aberson, een bezoek aan RaaIte. Op de Algemene Begraafplaats aan de Westdorplaan legde Stefan vier boeketten witte en rode anjers op de graven van zijn omgekomen vrienden. Een boeket voor Swiderski, Ardelli, Jankiewicz en Gusowski. Staand bij de vier graven, in de hoek van het geallieerde vak met nog 23 andere graven, kwamen alle herinneringen weer naar boven. De vraag of zijn kameraden in het vliegtuig verbrand waren òf dat ze evenveel kansen als hem hadden gehad bleef knagen. Alojzy Gusowski keerde in zijn herinnering terug. Terwijl in 1942 de vijf Polen zaten te wachten op het vertreksein voor die fatale vlucht had Alojzy zijn makkers nog uitgenodigd voor zijn bruiloft, volgend in de week na die 19e juni. Alojzy’s meisje, een Schotse onderwijzeres, zou hem nimmer weerzien. Ook Stefan had een afspraakje lopen zo gauw hij terug was van de vlucht op Emden. Ook dat liep mis. Na het bezoek aan de begraafplaats toog het gezelschap naar Schoonheeten. Na 34 jaar zat Stefan weer aan dezelfde tafel als in 1942. Nu in gezelschap van zijn vrouw, het echtpaar Aberson en Heintje Marsman.’

Enkele foto’s van het bezoek van Stefan Madejczyk

In 1985 kwam na initiatief van Bernard Aa, de enige overlevende Stefan Madejzcyk opnieuw naar Raalte.

De mensen die betrokken waren bij het bezoek van Stefan Madjeczyk aan Schoonheeten in 1985.

Van links naar rechts: Gerrit van de Kolk, Frits Reterink, achter Reterink staat D.G. Schrijver, de heer en mevrouw Aberson, Stefan Madjeczyk, Heintje Marsman, mevrouw Madjeczyk, de heer en mevrouw Rietman en Harm Wolters.

De foto is gemaakt achter het jachthuis, waar Stefan na zijn landing per parachute geholpen werd. (Richard Woolderink)

Het weiland waarin Stefan in 1942 per parachute neerkwam. Gerrit van de Kolk geeft uitleg. (Richard Woolderink)

Foto’s van de graven op de begraafplaats Westdorp, Raalte.

F/Sgt Alojzy Paweł Gusowski (25 januari 1916, Starogard Gdański, Polen – 20 juni 1942, Raalte). Onderscheiden met tweemaal het Kruis van Verdienste en de Medaille Lotnicza. (Eigen foto).

F/O Henryk Aleksander Jankiewicz (15 juli 1915, Nowy Sącz, Polen – 20 juni 1942, Raalte). Onderscheiden met het Kruis van Verdienste en tweemaal de Medaille Lotnicza. (Eigen foto).

Sgt Kazimierz Jan Ardelli (1 maart 1920, Gródek Jagielloński – toenmalig Polen, nu Oekraïne – 19 juni 1942, Raalte). Onderscheiden met het Kruis van Verdienste en de Medaille Lotnicza. (Eigen foto).

Sgt Marian Jan Świderski (10 augustus 1920, Lujeni, Roemenië – 19 juni 1942, Raalte). Onderscheiden met het Kruis van Verdienste en de Medaille Lotnicza. (Eigen foto)

Bronnen:

• Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink
• Aviation Safety Network
• Krzystek’s List

De expositie is te bezichtigen vanaf 21 juni t/m 11 juli en is iedere dag open van van 09.00 uur tot 17.00 uur. Entree gratis.

Locatie: Pauluskerk, Westdorplaan 122, Raalte

Tentoonstellingen:

• Trails of Hope (IPN – Polen), over het lot van Polen en de Poolse bevrijders
• Arnhem Postal History, over operatie Market Garden
• Oorlog in Salland, over geheim agenten en het Raalter verzet
• Raalte in Oorlogstijd 1940–1945, n.a.v. het boek van Richard Woolderink
• Foto-expositie over de oorlogsjaren in Raalte van Jos Segbers