Avro Lancaster Mk III – 57 Squadron RAF

Op de foto: Van links naar rechts: drie van de bemanningsleden van het toestel dat bij Reimert in het land terechtkwam, te weten Brian Raven, Alan Wangler (hij wijzigde zijn naam later in A.R. Wade) en geheel rechts Ron Roberts.(Richard Woolderink)

In de avond van woensdag 29 september 1943, om 21:37 uur, werd een Avro Lancaster Mk III (registratie JA910, call sign DX-H) neergeschoten boven de Hogebroeksweg bij Raalte. Het toestel maakte deel uit van het Britse 57 Squadron RAF en was rond 18:27 uur opgestegen vanaf RAF East Kirkby voor een bombardementsmissie op de stad Bochum in Duitsland.

De Lancaster werd onderschept door een Duitse nachtjager, gevlogen door Oberleutnant Lau en Unteroffizier Völler van de 9./NJG 1, opererend vanaf vliegveld Twente. Ondanks het verlies van het toestel wist de voltallige bemanning zich in veiligheid te brengen. Zij werden echter allen krijgsgevangen genomen.

De bemanning (allen overleefden, maar werden krijgsgevangen):

• P/O Allan Richard Wangler (RAF) – piloot
• Sgt Edward Stephen Cornford (RAF) – boordwerktuigkundige
• Sgt Leslie Barker (RAF) – navigator
• Sgt William Henry Thomas Curry (RAF) – bommenrichter
• Sgt Frederick Brian Raven (RAF) – marconist
• Sgt Bernard Maitland Quinn (RCAF) – boordschutter
• Sgt R. Roberts (RAF) – staartschutter

Deze crash staat in contrast met vele andere: niemand kwam om, maar de jonge mannen kwamen alsnog in gevangenschap terecht.

📍 Locatie crash: Hogebroeksweg, Raalte
📅 Datum en tijd: 29 september 1943, 21:37 uur

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Telefoon in huize Roberts

In huize Roberts ging op een avond in augustus 1983 de telefoon. “Met de Royal Air Force”, spreekt u. “Wij zijn op zoek naar sergeant Ron Roberts, de sergeantstaartschutter van de Lancaster DX-H, H for Harry, die in de avond van 29 september 1943 in Holland is neergestort. Spreek ik daarmee?”, vroeg de RAF-officier. “Daar spreeekt u mee”, was het verbaasde antwoord van Ron Roberts. “Mijnheer Roberts, uw toestel is gevonden. We willen nu van u weten of de bomlading al afgeworpen was voordat de kist crashte, of dat er mogelijk nog resten van de lading aan boord zitten.” Roberts antwoordde ongeveer als volgt: “Ik weet dat we op de heenweg zijn afgesprongen, en vermoedelijk zit de bomlading nog aan boord”. “Dank u”, zei de officier van de RAF, “we nemen binnenkort weer contact met u op”, en legde de telefoon neer. Dat telefoontje, bijna exact 40 jaar na dato (29 september 1943 en augustus 1983) maakte bij Ron Roberts plotseling heel veel los. Thuis vroegen de gezins- en familieleden naar het waarom en hoe van dat telefoontje. Ron Roberts vertelde toen beetje bij beetje over de gebeurtenissen uit de oorlog. Een neef van hem, Philip, was hevig geïnteresseerd in de belevenissen van zijn oom en luisterde aandachtig. De plaatsnaam Raalte in Holland pikte hij in ieder geval helder en duidelijk op. Begin 1984 combineerden Philip en zijn vrouw Mary een tochtje naar een Engelse RAF-basis in Duitsland met een bezoek aan Raalte.

Ze meldden zich bij het politiebureau. Hoofd-agent Kees Duym stond hen te woord en vroeg waarmee hij het Engelse paar van dienst kon zijn. Philip vertelde over de Lancaster en de opgraving, en dat hij een neef van een bemanningslid was. Hoofdagent Duym bracht de Engelsen naar de plek aan de Hogebroeksweg, en ze bezochten de familie Reimert. Uiteraard volgde daaruit een uitnodiging aan het adres van Ron Roberts om naar Raalte te komen. En dat gebeurde. In september 1984, precies 41 jaar na het neerstorten van de Lancaster, bezochten Ron Roberts, zijn echtgenote en Philip en Mary Roberts de plaats waar de Lancaster was neergestort. In de huiskamer van de familie Reimert verhaalde Ron Roberts uitgebreid over die avond van 1943, hoe zijn toestel werd aangevallen, en wat hem overkwam nadat hij was afgesprongen. Ron Roberts vertelde zijn relaas alsof het slechts een jongensavontuur betrof. Maar de risico’s logen er in die tijd beslist niet om. Op de plek waar de Lancaster neerstortte kreeg Ron Roberts van de familie Reimert een brandblusser van de Lancaster aangeboden, die nog in redelijk goede staat was teruggevonden.

(Fragment uit ‘Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink)

Bronnen:

• Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink
• Aviation Safety Network
• Virtual Memorial Canada

Van 21 juni – 11 juli zijn tevens de tentoonstellingsborden van ‘Luttenberg viert’ vrijheid te zien in de Pauluskerk te Raalte.

Waaronder het verhaal van de Halifax, die op 26 juni 1942 crashte.

Halifax op 26 juni 1942 neergestort aan de Twentseweg te Luttenberg

Rond twee uur ‘s nachts stortte de Halifax neer. Het vliegtuig werd neergeschoten door een Duitse nachtjager. Vijf van de zeven bemanningsleden hadden de Canadese nationaliteit. De bemanning was, nadat ze hun bommen hadden gelost boven Bremen, op de terugweg naar hun basis Marston Moor bij York in Engeland.
Twee bemanningsleden zijn bij de crash verongelukt en in Dalfsen begraven. De overige vijf bemanningsleden zijn met hun parachute uit het vliegtuig gesprongen. Enkelen bereikten Engeland weer, maar anderen werden krijgsgevangen genomen door de Duitsers en overgebracht naar Duitsland.

RunnThe Air Forces Memorial, or Runnymede Memorial, Engeland. Hier worden meer dan 20.000 vermiste vliegers herdacht.

Avro Lancaster Mk III – 49 Squadron RAF

Op zondag 13 juni 1943 om 02:37 uur werd een Avro Lancaster Mk III (registratie ED584) van het 49 Squadron RAF neergeschoten boven Mariënheem, vlak bij Luttenberg in de gemeente Raalte. Het toestel was om 22:37 uur opgestegen vanaf RAF Fiskerton voor een bombardementsmissie op Bochum.

De Lancaster werd neergehaald door luchtafweergeschut (Flak) en een Duitse nachtjager, gevlogen door Oberleutnant August Geiger van de 7./NJG 1, opererend vanaf vliegveld Twente. Het vliegtuig stortte neer in het buitengebied en werd volledig vernietigd.

Alle zeven bemanningsleden kwamen om het leven.

De bemanning:

• P/O John Hutchison (RAF) – piloot
• Sgt Charles William Dudley (RAFVR) – boordwerktuigkundige
• P/O Charles Stanley Olson (RAFVR) – navigator
• Sgt Ernest Walter Haynes Johnson (RAFVR) – bommenrichter
• Sgt Basil Robert Cripps (RAFVR) – marconist/lucht-schutter
• Sgt Edward Henry Pearson (RAFVR) – boordschutter
• F/Sgt Leslie Edmund Workman (RNZAF) – staartschutter

Zij vielen in de strijd voor vrijheid, ver van huis. Ze worden nog altijd herdacht op de Algemene Begraafplaats in Raalte.

📍 Locatie crash: Mariënheem, bij Luttenberg (Raalte)
📅 Datum en tijd: 13 juni 1943, 02:37 uur

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Twee piloten vermist na crash bij Mariënheem

Sinds het neerstorten van die Lancaster worden de piloot J. Hutchison en sergeant boordschutter E. Pearson vermist. Van de vijf andere bemanningsleden kon het lot diezelfde dag nog worden vastgesteld. Ze waren omgekomen. Oorspronkelijk kon bij het onderzoek naar dit ongeval alleen vastgesteld worden dat er vijf slachtoffers waren. De namen van de sergeanten Cripps, Dudley, Johnson, de pilot-officer Olson en van Flight-sergeant Workman kwamen in het register van oorlogsgraven van de Algemene Begraafplaats aan de Westdorplaan voor. De namen van Pearson en Hutchison bleken slechts eenmaal op een lijst van de gemeente te staan. Volgens die lijst waren beiden in hetzelfde graf begraven als sergeant C.W. Dudley. Iedere verdere aanwijzing die duidelijkheid kon geven over hun lot ontbrak. Ook in andere documenten kwamen de namen niet voor. Navraag bij de bergingsofficier van de Koninklijke Luchtmacht, de heer G.J. Zwanenburg, leerde dat Hutchison en Pearson wel in het vliegtuig zaten toen het Engeland verliet, maar na de crash konden ze niet geïdentificeerd worden. Zwanenburg legde uit wat dat kan betekenen: “Het is mogelijk dat door de ontploffing van het toestel de lichamen van de bemanningsleden zo verminkt zijn geweest, dat niet alle inzittenden geïdentificeerd zijn. De namen van Hutchison en Pearson staan in Engeland wel vermeld op een monument voor alle vermisten. Verder zal altijd wel onbekend blijven wat hun lot was. Het blijft gissen.”

(Fragment uit het boek ‘Raalte in Oorlogstijd ’40-’45’van Richard Woolderink)

Ernest Johnson ging in 1941 bij de RAF. Zijn eerste opleiding volgde hij aan het Selwyn College in Cambridge, gevolgd door een vliegeropleiding bij de RAF op de basis Penrhos, vlakbij Pwillheli in Wales. Na zijn opleiding ging hij naar het 49e squadron voor operationele vluchten. Zijn broer veronderstelt dat hij van daaraf zijn vlucht maakte toen hij boven Raalte werd neergeschoten op zijn, voor zover bekend, derde missie. De vrouw van Ernest Johnson, Dorothy, was in verwachting. De baby zou geboren worden rond de tijd dat Ernest verongelukte. Toen zij het verschrikkelijke nieuws hoorde kreeg zij een miskraam. (Richard Woolderink)

Foto’s van de graven op begraafplaats Westdorp

Sinds het neerstorten van die Lancaster worden de piloot J. Hutchison en sergeant boordschutter E. Pearson vermist. Hieronder de foto’s van de graven van de vijf overige bemanningsleden.

Sergeant Basil Robert Cripps (Registratienummer 1383133), radio-telegrafist en boordschutter, kwam op 20-jarige leeftijd om het leven. (Eigen foto)

Sergeant Charles William Dudley (Registratie-nummer 1236721), boordwerktuigkundige, kwam op20-jarige leeftijd om het leven. (Eigen foto)

Sergeant Ernest Walter Haynes Johnson (Registratienummer 1577601), bommenrichter, was 19 jaar toen hij om het leven kwam en was getrouwd met Dorothy M. Johnson uit Higham Ferrers, Northamptonshire. (Eigen foto)

Officier-vlieger Charles Stanley Olson (Registratienummer 147766), tevens navigator, verongelukte op 30-jarige leeftijd. (Eigen foto)

Flight Sergeant Leslie Edmund Workman (Registratie-nummer 414536), boordschutter, was Nieuw-Zeelander, en overleed op 29-jarige leeftijd. (Eigen foto)

Bronnen:

• Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink
• Aviation Safety Network
• Virtual Memorial Canada

Avro Lancaster Mk I – 103 Squadron RAF

Op zaterdag 12 juni 1943, rond 03:00 uur, werd een Avro Lancaster Mk I (registratie ED914) van het 103 Squadron RAF neergeschoten boven Heeten. Het toestel was die avond om 23:26 uur opgestegen vanaf RAF Elsham Wolds voor een bombardementsvlucht naar Düsseldorf.

Op de terugweg werd het toestel onderschept door Leutnant Hans-Heinz Augenstein van de 7./NJG 1, die vanaf vliegveld Twente opereerde met een Bf 110 G-4. Het toestel werd fataal getroffen en crashte in het buitengebied van Heeten.

De bemanning:

Omgekomen:

• F/Sgt Alexander Cook (RCAF) – boordwerktuigkundige
• F/O William John Harding-Haydon (RAFVR) – navigator
• Sgt Reginald Watkinson (RAFVR) – marconist/lucht-schutter
• Sgt Emrys Russell (RAFVR) – staartschutter

Krijgsgevangen gemaakt:

• Sgt Peter Jeffrey Scholes (RAF) – piloot
• Sgt Kenneth William Woodcock (RAF) – bommenrichter
• Sgt George Price (RAF) – boordschutter

De vier gesneuvelden liggen begraven op de Algemene Begraafplaats in Raalte. De overige drie bemanningsleden werden krijgsgevangen genomen en naar Duitsland afgevoerd.

Op 20 juni staan wij tijdens de opening van Trails of Hope ook stil bij hun verhaal.

Klik hier voor meer informatie en om aan te melden voor de speciale herdenkingsdag

Instabiel weer en pamfletten

Om vast te kunnen leggen wat het effect van het bombardement was, was de Lancaster uitgerust met camera’s. Verder had men zogenaamde Nickels aan boord, pamfletten. Het weer was die nacht niet best, zo viel uit de rapporten op te maken. Er was dan wel geen bewolking, maar er werd veel last ondervonden van onstabiele, onweersachtige opbouw van de lucht. Hierdoor ontstond veel ijsafzetting. De route liep van de basis Elsham Woods, zo’n twintig kilometer ten westen van Grimsby in Lincolnshire, naar Sheringham, een kustplaats bij Cromer in Norfolk. Vandaar ging het verder naar de kust van Schouwen (drie kilometer west van Brouwershaven), een positie 25 kilometer westelijk van Keulen en vervolgens op het doel af. Tussen 01.20 uur en 02.20 uur verschenen ze boven het doel. De bommen werden gedropt en het effect zeer waarschijnlijk gefotografeerd met de aan boord zijnde camera’s. Of dit gebeurde viel door het neerkomen van de Lancaster niet meer na te gaan. De terugweg was als volgt gepland: Düsseldorf – positie vijf kilometer zuidwest van Krefeld – Noordwijk – basis. Deze route heeft het vliegtuig niet volledig gehaald. Een Duitse nachtjager kreeg de Lancaster te pakken.

Strooibiljetten als deze wierpen de geallieerde bommenwerpers af boven Raalte.(Richard Woolderink)

(uit het boek Raalte in Oorlogstijd ’40-’45)

Foto’s van de graven op begraafplaats Westorp

Flight Sergeant Alexander Cook (Registratie-nummer R/157058), boordschutter, was Canadees en behoorde tot de Royal Canadian Air Force (RCAF). (Eigen foto)

Flying officer William John Harding-Hayden (Registratie-nummer 133330), navigator. (Eigen foto)

Sergeant Emrys Russell (Registratie-nummer 1317088), boordschutter. Hij verongelukte op 21-
jarige leeftijd. (Eigen foto)

Sergeant Reginald Watkinson (Registratie-nummer 1333776), radio-telegrafist en boordschutter overleedop 20-jarige leeftijd. (Eigen foto)

Bronnen:

• Raalte in Oorlogstijd ’40-’45, Richard Woolderink
• Aviation Safety Network
• Virtual Memorial Canada