Op zaterdag 20 juni 2026 vindt in Raalte en Schoonheten een bijzondere herdenkingsdag plaats ter nagedachtenis aan geallieerde vliegers die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen. Het programma omvat een privé-herdenking op de Algemene Begraafplaats in Raalte, een ontvangst in het gemeentehuis, een openbare herdenkingsdienst in de Basiliek van de H. Kruisverheffing en een ceremonie rond de onthulling van een herinneringsplaquette in Schoonheten.

De dag begint om 09.00 uur met een herdenking op de Algemene Begraafplaats aan de Westdorplaan in Raalte (op eigen gelegenheid).

Hier worden de 47 geallieerde vliegers herdacht die hun leven gaven voor onze vrijheid. Om 09.00 uur wordt twee minuten stilte gehouden.

Om 10.00 uur volgt een ontvangst in het gemeentehuis van Raalte. Burgemeester Zuidema heet de aanwezigen welkom. Daarnaast presenteert Krzysztof Kowalkowski een nieuw herdenkingsboek en verzorgt het Poolse Instituut voor Nationale Herinnering (IPN) een bijdrage over de historische band tussen Polen en Nederland.

Om 11.00 uur vindt in de Basiliek van de H. Kruisverheffing een openbare herdenkingsdienst (eucharistieviering) plaats. Voorgangers zijn pastor Bulthuis van de Parochie Heilig Kruis Raalte en pastor Klim van de Poolse Parochie in het Aartsbisdom Utrecht. Medewerking wordt verleend door een koor van de Poolse Parochie, een zangeres en een organist.

Na de lunch volgt om 13.30 uur in Schoonheten een ceremonie rond de onthulling van een herinneringsplaquette. Hierbij zijn vertegenwoordigers van de Poolse strijdkrachten aanwezig. De plaquette wordt onthuld door Poolse nabestaanden. Ook spreekt Wim Hogeland, wiens moeder ooggetuige was van de crash die aanleiding vormt voor deze herdenking.

Muzikale medewerking wordt verleend door de Lowland Brigade Pipe Band en het Semi Militair Tamboerkorps Liberation. Het programma omvat verder een korte herdenking, toespraken van onder anderen burgemeester Zuidema, Appie Wassing en vertegenwoordigers van het IPN, evenals een flypast van de Koninklijke Luchtmacht Historische Vlucht.

Met deze herdenkingsdag worden de omgekomen vliegers herdacht en wordt de bijzondere verbondenheid tussen Nederland en Polen onderstreept. De herdenking brengt nabestaanden, vertegenwoordigers van overheden, militaire organisaties en inwoners samen om stil te staan bij de offers die voor vrijheid zijn gebracht.

Vrij toegankelijk

Belangstellenden zijn van harte welkom bij de verschillende onderdelen van de herdenkingsdag. De herdenking op de Algemene Begraafplaats, de ontvangst en presentaties in het gemeentehuis, de herdenkingsdienst in de Basiliek van de H. Kruisverheffing en de ceremonie rond de onthulling van de herinneringsplaquette in Schoonheten zijn vrij toegankelijk.

Ook is het mogelijk deel te nemen aan de gezamenlijke lunch in Schoonheten. Hiervoor wordt een bijdrage gevraagd en vooraf aanmelden is noodzakelijk.

Meer informatie over het programma, deelname aan de lunch en aanmelden is te vinden op de homepage: www.raaltevoorvrijheid.nl.

Dit bijzondere krantenartikel uit oktober 1976 vertelt het indrukwekkende verhaal van de Poolse piloot S.B. Madejczyk. In juni 1942 werd zijn Wellington-bommenwerper boven Raalte neergeschoten. Terwijl vier van zijn bemanningsleden omkwamen, overleefde hij de crash.

Maar liefst 34 jaar later keerde Madejczyk terug naar Raalte om bloemen te leggen op de graven van zijn kameraden en de mensen te ontmoeten die hem destijds hielpen. Een ontroerend verhaal over moed, herinnering en de blijvende verbondenheid tussen Raalte en de geallieerde vliegers die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven waagden voor onze vrijheid.

Hieronder vindt u het originele krantenknipsel uit 1976.

Vanuit Amerika kregen we van de week een bijzondere videoboodschap van de OSS Society.

Paula Doyle was eerder betrokken bij Trails of Hope en sprak in Raalte over OSS-agent John Olmsted en de samenwerking tussen de OSS en het Raalter verzet. Ook vertelde ze over haar band met Polen. Het Poolse instituut voor Nationale Herinnering, dat dit jaar ook aanwezig is, werd vorig jaar verrast met een speciale replica (foto: Jos Tijhuis).

In de video brengt zij een speciaal eerbetoon aan Polen. Haar grootvader vocht tijdens Operatie Market Garden bij Nijmegen, werd krijgsgevangen gemaakt en gedeporteerd naar Stalag III in het huidige Polen. Daar werd hij gered door een Poolse familie — een familie die zelf in 1945 nog altijd niet vrij was.

Een indrukwekkend en persoonlijk verhaal.

Op zaterdag 20 juni 2026 organiseert Stichting Raalte voor Vrijheid opnieuw een bijzondere herdenkingsdag rond de crash van de Poolse Wellington Z8339 bij Schoonheten. Tijdens deze dag vinden onder meer een herdenkingsmis, een boekpresentatie en de onthulling van een herinneringsplaquette plaats bij de crashlocatie.

Bekijk de video hier:

Raalte, mei 2026

Op vrijdag 30 en zaterdag 31 mei presenteren dichter Herman Janssen en kunstenaar/grafisch vormgever Gerard te Wierik in het Hoftheater Raalte tijdens IkToon Salland de gedichtenbundel Forbidden.

Vrijheid van meningsuiting onder druk

De bundel ontstond vanuit een groeiende maatschappelijke zorg over de toenemende druk op de vrijheid van meningsuiting. Wereldwijd worden kunstenaars bedreigd, boeken verboden, kunstwerken beschadigd en online uitingen gecensureerd. Daarmee dringt zich een fundamentele vraag op: waar ligt de grens tussen het toelaten en het verbieden van ideeën?

Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht, vastgelegd in de Nederlandse Grondwet en internationale verdragen zoals het EVRM. Toch staat dit recht steeds vaker onder spanning. Ook in democratische landen groeit de discussie over censuur, controle en de ruimte voor afwijkende stemmen en kunst. Zoals onlangs ook onderzocht door de Raad van Cultuur.

Verboden boeken als beeld

Voor Gerard te Wierik vormde deze ontwikkeling de aanleiding voor een serie grafische werken gebaseerd op verboden boeken. In deze werken wordt de volledige inhoud van een boek samengebracht in één beeldvlak: tekst verandert in beeld, woorden worden vorm en structuur. Door complete teksten te comprimeren tot grafische composities ontstaat een nieuwe manier van kijken naar censuur, taal en vrijheid. Wat normaal gelezen wordt, wordt nu bekeken.

Ontmoeting tussen poëzie en graphic art

Om het project verder te verdiepen, vroeg Gerard te Wierik aan Herman Janssen om nieuwe poëzie te schrijven die de beelden aanvult en van extra betekenis voorziet.

Het resultaat is Forbidden: een ontmoeting tussen poëzie en graphic art, waarin woorden, beelden en maatschappelijke vragen samenkomen.

Presentatie in Raalte

De presentatie van Forbidden vindt plaats op vrijdag 30 en zaterdag 31 mei in het Hoftheater Raalte.

De bijzonder vormgegeven gedichtenbundel Forbidden wordt in een beperkte oplage gedrukt en kost € 15,-

De opbrengt gaat naar Stichting Vluchtelingenwerk.

Meer informatie over IkToon Salland:

iktoonsalland.nl De gedichtenbundel Forbidden is naast inschrijving (inschrijflijst) ook te bestellen via mail:
info@gerardtewierik.nl